روی بعضی جواهرات یا شمش‌ها عددهایی مثل «۷۵۰»، «۹۰۰» یا «۹۹۹» حک شده و در صحبت‌های بازار هم عبارت‌هایی مثل «۱۸ عیار»، «۲۱.۶ عیار» یا «عیار ۷۴۰» زیاد شنیده می‌شود. اگر نمی‌دانید این عددها دقیقاً یعنی چه و چه ارتباطی به هم دارند، این مقاله همه‌چیز را ساده توضیح می‌دهد.
عیار طلا یعنی چه؟
طلای خالص برای ساخت جواهر بیش‌ازحد نرم است؛ به همین دلیل آن را با فلزات دیگری مثل مس و نقره ترکیب می‌کنند. «عیار» می‌گوید در این ترکیب چه مقدار طلای خالص وجود دارد. در ایران عیار را بر مبنای عدد ۲۴ می‌سنجند: طلای خالص ۲۴ عیار است، و مثلاً در طلای ۱۸ عیار، از هر ۲۴ قسمت فلز، ۱۸ قسمت طلای خالص است.
عددهای ۷۵۰ و ۹۹۹ از کجا آمده‌اند؟
روش دومِ سنجش خلوص، «در هزار» است؛ یعنی از هر هزار قسمت فلز چند قسمت طلای خالص است. این همان عددی است که روی جواهر و شمش حک می‌شود و در دنیا هم به‌عنوان استاندارد جهانی شناخته می‌شود. رابطه‌ی این دو روش ساده است:
عدد در هزار = (عیار ÷ ۲۴) × ۱۰۰۰
برای مثال ۱۸ ÷ ۲۴ = ۰.۷۵ که می‌شود ۷۵۰ در هزار (یا همان ۷۵٪). پس «۷۵۰» و «۱۸ عیار» دقیقاً یک چیز را می‌گویند، فقط با دو زبان مختلف.
جدول عیارهای رایج و معادل آن‌ها
| عیار | عدد در هزار | درصد خلوص تقریبی | کاربرد رایج |
|---|---|---|---|
| ۲۴ عیار | ۹۹۹ (یا ۹۹۵ و ۱۰۰۰) | حدود ۹۹.۹٪ | شمش و طلای سرمایه‌ای |
| ۲۲ عیار | ۹۱۶ | حدود ۹۱.۷٪ | جواهرات در برخی کشورهای خاورمیانه و هند |
| ۲۱.۶ عیار | ۹۰۰ | ۹۰٪ | سکه‌های طلای ایران (بهار آزادی و امامی) |
| ۲۱ عیار | ۸۷۵ | حدود ۸۷.۵٪ | جواهرات در برخی کشورهای عربی |
| ۱۸ عیار | ۷۵۰ | ۷۵٪ | رایج‌ترین عیار جواهرات در ایران |
| ۱۴ عیار | ۵۸۵ (یا ۵۸۳) | حدود ۵۸.۵٪ | جواهرات در اروپا و آمریکا |
| ۹ عیار | ۳۷۵ | ۳۷.۵٪ | جواهرات ارزان‌قیمت در برخی کشورها |
عیار ۷۴۰ چیست؟
عیار ۷۴۰ حدود ۱۷.۷۶ عیار است؛ کمی کمتر از ۷۵۰. در بازار طلای ایران گاهی این عدد به‌عنوان عیار طلای ۱۸ عیار ساخته‌شده شنیده می‌شود، چون در ساخت و آزمایش طلا همیشه مقدار جزئی اختلاف مجاز در نظر گرفته می‌شود. اگر برای خرید مهم است که عیار دقیقاً ۷۵۰ باشد، از فروشنده بپرسید و در فاکتور یا گواهی عیار، همین عدد را ببینید.
عیار ۹۰۰ و سکه‌ها
سکه‌های طلای ایران (مثل سکه بهار آزادی و امامی) عیار ۹۰۰ دارند که برابر ۲۱.۶ عیار است. یعنی نه ۲۴ عیار خالص هستند و نه ۱۸ عیار؛ ۹۰٪ آن‌ها طلای خالص است. برای همین است که قیمت سکه با قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار و شمش ۲۴ عیار تفاوت دارد.
«کارات» طلا با «قیراط» جواهر یکی نیست
در انگلیسی هر دو کلمه شبیه هم نوشته می‌شوند (karat و carat)، ولی دو معنی متفاوت دارند و اغلب باعث سردرگمی می‌شوند:
- عیار (karat یا K): میزان خلوص طلا، مثلاً 18K.
- قیراط (carat یا ct): واحد وزن سنگ‌های قیمتی مثل الماس؛ هر قیراط برابر ۰.۲ گرم است.
پس وقتی روی یک انگشتر الماس نوشته «۱۸K»، یعنی بدنه‌ی آن طلای ۱۸ عیار است، و وقتی گفته می‌شود «الماس یک قیراطی»، یعنی وزن خود سنگ.
عیار را چطور روی جواهر پیدا کنیم؟
معمولاً عدد عیار (مثلاً ۷۵۰) یا نوشته‌ی 18K با مهر ریز داخل حلقه‌ی انگشتر، پشت گردنبند یا روی قفل دستبند حک می‌شود. اگر روی جواهر مهر عیار دیده نمی‌شود یا خوانا نیست، فقط با اتکا به حرف فروشنده خرید نکنید. برای آشنایی با راه‌های بررسی اصالت، مقاله‌ی چگونه طلای اصل را از تقلبی تشخیص دهیم را بخوانید.
عیار چه تأثیری روی قیمت دارد؟
قیمت هر گرم طلا مستقیماً به عیار وابسته است، چون عیار بالاتر یعنی طلای خالص بیشتر در هر گرم. اگر قیمت هر گرم ۱۸ عیار را بدانید، قیمت ۲۴ عیار را با ضرب در ۰.۹۹۹ ÷ ۰.۷۵۰ (تقریباً ۱.۳۳) می‌توانید حساب کنید. لازم نیست این محاسبه را دستی انجام دهید؛ در ماشین حساب طلا گالری زیوری، بخش «۱۸ ⇄ ۲۴ عیار» همین تبدیل را با نرخ لحظه‌ای برایتان انجام می‌دهد.
خلاصه
- عیار یعنی میزان خلوص طلا بر مبنای ۲۴؛ عدد «در هزار» همان مفهوم است ولی بر مبنای ۱۰۰۰.
- ۷۵۰ = ۱۸ عیار، ۹۹۹ = ۲۴ عیار، ۹۰۰ = ۲۱.۶ عیار (سکه‌های ایران).
- عیار با قیراط (وزن الماس) اشتباه نشود.
- عیار جواهر را روی مهر حک‌شده بررسی کنید و اگر مهر نداشت، با دقت بیشتر خرید کنید.
برای مطالعه‌ی بیشتر: طلای ۱۸ عیار چیست؟، طلای ۲۴ عیار چیست؟ و کدام عیار برای شما مناسب‌تر است؟. جواهرات ۱۸ عیار گالری زیوری را هم در فروشگاه ببینید.
